Bí ẩn sau những cánh cổng làng

Cổng làng có vị trí quan trọng và gắn liền với lịch sử của làng quê ở mọi vùng miền Việt Nam.

Cổng làng là một trong những biểu tượng của làng quê Bắc Bộ. Cổng làng mang một ý nghĩa rất lớn trong đời sống văn hóa cũng như tâm linh của người xưa. Hình ảnh cổng làng xuất hiện trong những tác phẩm văn học, phim ảnh bên cạnh cây đa cổ thụ.

Trước tiên cổng làng là nơi phân chia địa giới của làng, ranh giới giữa các làng với nhau. Nó cũng là cửa ngõ để vào một làng và mang đậm nét riêng của từng ngôi làng. Trải qua năm tháng, cổng làng dần trở thành biểu tượng văn hóa của Làng quê.

Trong thế giới của tâm trí, người ta cũng hay liên tưởng đến việc ánh sáng nằm phía sau một chiêc cổng, một chiếc cửa nào đó. Điều này còn biểu hiện là sự tưởng tượng tò mò của con người luôn tiến về cái không biết, để rồi trở thành hiểu biết và sử dụng những tín hiệu vốn nằm sau những cánh cổng, những ổ khoá. Phân định làng này với làng kia, nhà này với nhà kia, qua những chiếc cổng, cũng là cách mà người ta tự xây mô hình lớn hơn cho cái tôi và siêu tôi của mình. Đến khi xác định được tâm trạng nào là phù hợp, có khi người ta lại chẳng nhìn đến chiếc cổng trên miếng đất nào đó, mà lại nhìn vào những cánh cổng, những chiếc cửa sổ bên trong ….

Trờ về làng, cổng làng còn có ý nghĩa như một sự chào đón chân thành, hồ hởi của người địa phương dành cho khách. Cổng làng gắn liền với sự hình thành và phát triển của làng. Chúng chứng kiến sự trưởng thành và kí ức của hầu hết người dân trong làng.

Cho dù thời gian có trôi đi, con người có lớn lên và già đi thì cổng làng vẫn sừng sững ở đó. Chúng giúp người con của làng có thể cảm nhận được hơi ấm, sự thân thương yên bình trong đó. Cổng làng còn là sự kết nối gia tộc làng xã, về phong tục, tập quán, văn hóa riêng biệt. Là nơi để tâm thức hướng về cội nguồn , nơi từ đó mình đã đi ra ….

Trong hành trình tìm kiếm giá trị của cội nguồn và truyền thống, Trà Lễ đã biểu hiện trong chính suy tưởng của nó về việc ghi nhận cội nguồn và từ đó tạo dựng được tâm thế của người dám biết ơn, dám nỗ lực để mở ra , đón nhận, lắng nghe của những âm thanh trong tâm trí, nơi mà không thuộc lãnh địa của ngôn ngữ.